تار ورنگ

روز نامه آرمان ملی – شماره 58 سال دوم نمبر مسلسل 349

نمایشگاه قالین افغانی افتتاح گردید

نمایشگاه قالین روز پنچشنبه در نگارستان پروفیسور غلام محمد میمنگی توسط دوکتور سید مخدوم رهین وزیر اطلاعات و فرهنگ افتتاح گردید.

این نمایشگاه توسط یکتن از قالین بافان کشور تدویر یافته است.

در مراسم افتتاح این نمایشگاه معین وزارت امور خارجه ، معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ ، آمر نگارستان میمنگی و مهمانان داخلی و خارجی اشتراک ورزیده بودند. طبق یک خبر دیگر دکتور سید مخدوم رهین وزیر اطلاعات و فرهنگ پریروز از جریان کار بازسازی رستورانت و مسجد مرمرین باغ بابر و مسجد جامعه گذر ازبکهای عاشقان و عارفان (ع) دیدن نمود.

در این دیدار در حالیکه رئیس حفظ و ترمیم آبدات تاریخی و مسئول بخش فرهنگی دفتر یونسکو وزیر اطلاعات و فرهنگ را همراهی مینمودند.

روزنامه هیواد شماره 56 نمبر مسلسل 209

د غالیو نندارتون پرانستل شو

باختر: د غالیو نندارتون ورمه ورح د پروفیسور غلام محمد میمنگی په نگارستان کی د اطلاعاتو او فرهنگ د وزیر داکتر سید مخدوم رهین له خوا پرانستل شو دغه نندارتون د پرانستلو په مراسمو کی د بهرنیو چارو وزارت معین د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت فرهنگی معین د میمنگی نگارستان امر او کورنیو او بهرنیو

روزنامه باختر شماره صدودهم – سال دوم 18 عقرب

تجلی هنر در تارو پود قالین

قالین که ترکیبی از هنر و صنعت، حاصل زحمت و تجربه هزاران ساله ای هنر مندان گمنامی است که تمام عمر گرانمایه ای خود را صرف طراحی، بافت و رنگ قالین نموده اند. از این جهت لازم است یک یک ما ارزش این هنر را درک کنیم. قالین علاوه بر جنبه های هنری آن یک منبع اقتصادی از نظر صادرات میباشد. آقای نادم نیز از جمله هنرمندان این مرزوبوم است که توانسته به دیگران ثابت کند که قالین نه تنها از جنبه مالی و در آمد زایی مهم نیست بلکه قالین باید از جنبه هنری آن نیز مورد توجه باشد. در اینجا مصاحبه ای با آقای نادم نموده ایم که در سطور زیر می خوانید:

روز نامه باختر: از چه زمانی به این سو به هنر قالین بافی روی آورده اید؟

آقای نادم : در سال 1367 هجری خورشیدی وقتی که به پاکستان مهاجر شدم. در یکی از کارگاههای قالی بافی شروع به کار نمودم و با شوق و استعدادی که در این زمینه داشتم توانستم در مدت کوتاهی قالین بافی را بسیار خوب یاد بگیرم و در قالین بافی به نحوی استاد شدم.

روز نامه باختر : چطور شد که به این فکر افتادید که از تصویر در بافت قالین استفاده کنید؟

آقای نادم : من بعد از اولین مهاجرتم به پاکستان. با پیروزی مجاهدین به کشور بازگشت نمودم. در آنوقت چون زمینه برای کار مناسب نبود. به زادگاهم (قریه قلیاقل ولسوالی قره باغ غزنی) رفتم و در آنجا کارگاههای آموزش بافت قالین دایر نمودم. ولی در حین اینکه قالین بافی را به دیگران یاد میدادم. به این فکر افتادم که چرا باید از شیوه ها و طرح های سابقه در بافت قالین استفاده کنیم. با این احساس که باید یک نوآوری در بافت قالین های افغانی ایجاد شود. استفاده از تصویر را به شیوه ریالیسم در بافت قالین آغاز نمودم.

روزنامه باختر : شما با استفاده از چه اصولی تصویر را برروی قالین می بافتید و از چه رنگهایی در بافت قالین خود استفاده می کنید؟

آقای نادم : من بر اساس تحقیقاتی که در انی زمینه داشته ام. موفق به اختراع یک فرمول ریاضی شده ام که با استفاده از این فرمول تصویر را برروی قالین پیاده می کنم و باید بگویم که در دنیای رسم و نقش قالین، رنگ یک اصل اساسی است. هر تصویری که برای بافت به من داده میشود از رنگهای مطابق با عکس در بافت آن استفاده میکنم زیرا عکسها از نظر اینکه در چه شرایطی گرفته شده اند، رنگهای متفاوت در بافت لازم دارند. مثلاً عکسی که در خانه گرفته شده است، عکسی که در بیرون گرفته شده است و با توجه به روشن بودن و تاریک بودن خود تصویر، از رنگهای متفاوت در بافت آن استفاده میشود. مثلاً بین رنگ سفید و کرمی 25 رنگ دیگر وجود دارد. در حال حاضر در آرشیف شخصی که به همین منظور ایجاد نموده ام نزدیک به 225 رنگ را توانسته ام از میان دیگر رنگها جدا نمایم و از این رنگها در کار خود استفاده میکنم و در کل نزدیک به 1800 رنگ را توانسته ام که شناسایی نمایم که در آینده نزدیک آنها را نیز به آرشیف خود اضافه می کنم.

روز نامه باختر : در حال حاضر چند تخته قالین بافته اید و فعلاً چه کارهایی را در حال بافت دارید و این کارها از کدام منابع به شما سفارش داده میشود؟

آقای نادم : در حال حاضر نزدیک به 225 تخته قالین را بافته ام و از کارهای عمده ای که داشته ام، دو تکه کار برای آقای خلیلزاد، بافت تصویری از مرحوم بابای ملت، سه تکه کار برای رئیس صاحب جمهور، یک تکه کار برای یونس قانونی و کاری که در این اواخر به پایان رسانده ام. تصویری از کریم آغا خان میباشد. کارهایی که فعلاً روی دست دارم یک تصویر از یک نفر روسی و یکی دیگر تصویری از یک شخص چینایی و یکی دیگر نیز از شخصی فرانسوی میباشد. بیشتر این سفارشات از طریق خود افراد و یا اطرافیان آنها به من سفارش داده می شود.

روز نامه باختر : به غیر از فعالیت در زمینه بافت قالین ، چه فعالیتهای دیگری را انجام داده اید و در زمینه رشد هنر قالین بافی چه برنامه هایی را روی دست دارید؟

آقای نادم : تاسیس بنیاد آموزش هنر و فرهنگ که در زمینه بافت سوژه های هنری در قالین، هنرهای تجسمی از قبیل طراحی، نقاشی ، گرافیک ، بصورت ابتدایی و پیشرفته و تدویر نمایشگاهها و تدویر کورسهای کوتاه مدت و بلند مدت سواد آموزی وهنری فعالیت دارد. چندی پیش همکاری مطبوعاتی با اداره انکشاف صادرات کشور داشتم. ضمناً با اتحادیه سراسری مولدین و صادر کنندگان قالین افغانستان نیز همکار می باشم. البته به بازیگری نیز علاقه دارم و در زمینه بازیگری در یک فلم مستند (فیلم اسامه) به کارگردانی آقای محسن مخملباف ایفای نقش نموده ام. در آینده نزدیک نیز، یک نمایندگی دخترانه بافت قالین را در ناحیه سیزده شهر کابل، در یک موسسه معلولین و معیوبین دایر خواهم نمود. ایشان اضافه نمودند که فعلاً نزدیک به 20 شاگرد را در زمینه بافت تابلو فرش آموزش داده ام.

آقای نادم دلیل موفقیت خود را در هنر قالین بافی، پشتکار و تلاش برا شناساندن شیوه های جدید و استفاده از استعداد های شخصی ، با در نظر گرفتن نظرات استادان صاحب نظر در زمینه هنر میداند. ایشان به عنوان یک فرزند این آب و خاک به دیگر هموطنان نیز توصیه میکند که در آبادانی هر چه بیشتر کشور کوشا باشند و کمک به همنوعان را همیشه مد نظر داشته باشند تا همگی به صلح سراسری دست یابیم. بدون شک آقای نادم را میتوان از زمره هنرمندانی دانست که توانسته است با استفاده از هنر خویش و فعالیت مفید در عرصه هنر، به همگان ثابت نماید که افغانستان تنها سرزمین جنگ نیست. در این وطن افرادی هستند که با استفاده از هنر خود هر چه بیشتر از پیش، آوازه هنر دوستی مردم این وطن را به گوش تمام جهانیان می رسانند

روز نامه وحدت ملی – شماره 13 سال دوم

مصاحبه وحدت ملی با هنر مند کشور محمد امین نادم

بافت عکس به شیوه ریالیزم در قالین

وحدت ملی : هنر چه چیزی را گفته میتوانیم؟

نادم : هنر به شکل عام به معنای عامش به نظر من هر دست آورد و تولید و ایجاد کردن به مفهوم هنر است ولی در عصر فعلی گرچه در این مختصر ممکن نیست در باره هنر حرف بزنم بازهم خیلی بطور فشرده برای تان عرض میکنم که هنر را نمیتوان به تعریف گرفت زیرا هنر معنای بالاتر از یک تعریف را در خود حمل میکند اما تا کنون در جهان فقط به هفت الی هشت دست آورد مهم انسانها هنر میگویند که از آنجمله نقاشی نیز میباشد که اگر دور نرویم کار قالین بافی و آنهم به این سبک و سیاق نزدیک به همین هنر است اگر مستقلی به حساب نیاوریم.

وحدت ملی : آیا شما تا کنون نمایشات در کشور و یا خارج از کشور داشته اید؟ لطفاً باز گو نمائید؟

نادم : بله! من در پاکستان در عالم مهاجرت با دوستان رسامم در پشاور در نمایش های متعددی شرکت نموده بودم و در اسلام آباد در نرمد گالری هم در نمایش پاکستانی ها اشتراک کردم و در افغانستان در هشت جوزای سال جاری نمایش دایر نمودم که بعد از دوره حکومت داکتر نجیب اولین نمایش در تاریخ افغانستان و اولین نمایش بافت عکس به شیوه ریالیزم در قالین است.

وحدت ملی : بافت عکس در قالین گفتید کار شما با رسام های دیگر کشور ها چه فرق دارد؟

نادم : گر چه دوستان قالین باف زیاد تر کار میناتوری در قالین دارند ولی بافت عکس دشوار تر است زیرا کیفیت هر تابلو با خود نفر که در تابلو آمده است فرق نکند گرچه در میناتور هر چه رنگ اضافه شود زیبا تر میشود و اکثر آثار هایم عکس های خارجی و داخلی در بیشتر مجلات و نشریه ها به کار برده اند.

وحدت ملی : به کدام اثر هنر گفته میشود و کدام هنرمند میتواند اثر هنری ایجاد کند؟

نادم : بزرگان گفته اند هر تصویری هزار جمله حرفی گفتاری برای بیننده دارد اثر هنری اثری است که سوژه اش بیانگر مشکل مردم دنیا یا حد اقل بیانگر مشکل کشورش باشد. و در ایجاد همچنین اثر شرط است هنرمند مستبد الرای و عاری از هر گونه تعصبات قومی ، مذهبی و لسانی باشد. مثلاً در افغانستان روال بر این است که ملیت ها پیش از اینکه از نام کشور شناخته شود از نام ملیت خود شناخته میشود.

اعتصام صفحه 19، 20 و 21

مصاحبه با هنر مند محبوب آقای محمد امین نادم

واقعاً جای بسیار افتخار است که توانستیم با یکی از هنرمندان سخت کوش ، که انگشتان هنر بارش از (نخ) ها تصویر و عکس می آفریند مصاحبه نمائیم.

سوال : آقای نادم شما از چه وقت علاقه به هنر تصویر بافی گرفته اید؟

جواب : من در دوران جهاد وقتی توان فزیکی و فکر خود را در جهاد ندیدم در آنوقت جوانتر هم بودم به امید فن و حرفه شروع به قالین بافی نمودم که تعد از چند سال فراز و فرود زندگی پرماجرا این سر شوریده به هوا و عشق تصویر افتاد که از سنه 1367 از اسلام آباد شروع و در دره قلیاقل قرباغ غزنی به پایه اکمال رساندم که تا الحال بسیاری از دوستان هنر پرور مرا به مشت و لگد هنر میکوبند اما این حقیر شرمنده مردم خود هستم که هنوز کار چندانی بر این مملکت و افغانها نتوانستم.

سوال : تا جایکه ما آگاهیم دست آورد معنوی تان چشمگیر است.

جواب : لطف میکنید چنانچه دوستان حسن نظر به اسکلیت من دارند من چهارده الی شانزده سال است که با کار سنگین بافت تصویر در قالین دست به گریبانم همین طورینکه در محدوده جغرافیای افغانستان متاسفانه همگی به خصوص هنرمندان حیات به سر میبریم، من زیاد تلاش نمودم چند اثر هنری که پیام نسل امروزی را به نسل بعدی و احساس خودم را به همقطارانم انتقال دهم چندان موفق نبودم شاید شما نیک بدانید که من فرمایش هایی را قبول میکنم تا نان و نیاز اولاد هایم گردد فلهذا برای ایجاد اثر های هنری وقت بسیار محدود میگردد، با وجود اینهمه یکی از اثر هایم به مسابقه جشن استرداد استقلال 1383/05/28 بنام (استعمار) حایز مقام اول شده هم از نظر گوپای سوژه و مراعات رنگ. و در این اواخر روی عکس جناب آقای احسان الله بیات کار کردم ، البته بدون اینکه کسی برایم فرمایش بدهد، چون ایشان جدا از اینکه با سرمایه گذاری در کمپنی افغان بیسیم و ارتباط دادن افغانستان به جهان تحت عنوان بنیاد بیات کارهای خیریه بیش از حد انجام دادند که امیدوارم همه تاجران و سرمایه داران کشور از این حرکت انسانی و ملی ایشان الگو بگیرند. ضمناً باید بعرض برسانم که در هفدهم اسد روان با ایشان یک ملاقات هم داشتم که در قسمت بودجه یک نمایشگاه خیابانی بین المللی را وعده دادند که درین روز ها به فکر تهیه سوژه هایش میباشم ، به امید رسیدن به آنروز.

سوال : طوریکه ما دیده ایم شما در فلم اسامه هم شده اید.

جواب : بلی چنانچه دوستان دیده اند شاید خبر نباشند که از جمله دوازده نفر هنرور که در فلم اسامه نقش ایفا کردند فقط من امتحان داده نقش بازی نمودم یعنی همین نقش مرکزی نیم ساعت اول فلم، مخملباف و برمک را واداشته بود که در جرائید و تلویزیون و رادیو اعلان امتحان بدهند که در چند روز امتحان من در آخرین روز خبر شده حاضر به امتحان شدم که به فضل خداوند و برکت دعای شما دوستان کامیاب شدم.

سوال : فلم اسامه یک فلم موفق بود برای شما چه امتیازی داشت؟

جواب : اگر چه دوستان وزارت فرهنگ و جوانان امتیاز معنوی فراوان هم از اثرهایم برایم قایلند که من تا حال نشمرده ام که چندین تقدیر نامه اولی و عادی دارم گاه گاهی مثل ایرانی ها یادم می آید که میگویند فکر نان کن که خربوزه آب است، من به این نظرم که هنوز مردم ما از نظر اقتصادی خصوصاً بزرگان ما چنان رنج میبرند که در فکر افراد زیر دست و افراد عادی مملکت شده نمی توانند، بناءً روز مزدی اجوره گرفتم چون آقای برمک چند دیالوگ زشت را بدون مشوره در فلم گنجانیده بود ، دیگر فکر کنم علاقه با من نگرفت.

سوال : در آرشیف هنری شما زیادتر عکسهای بزرگان مملکت و جهان دیده میشود آیا آنها به شما امتیاز مادی نداده اند؟

جواب : با کمال تبسم بسیار خوشحالم که دوستان مرا یک هنر مند موفق میبینند ولی من به حد خودم و خرچ اولادهایم از کارم راضی هستم که میتوانم با این جسم ضعیف نان آور باشم ولی از گذشته و حال برخورد بزرگان افغان خبر خوش نداشته ام اگر چه من برای اکثر بزرگان چون بابای ملت رئیس جمهور منتخب و زلمی خلیلزاد سفیر و نماینده بوش و وزارت فرهنگ و جوانان و بسیار وزرا کار کرده ام ولی اگر به مزاج شریف شما و تمایل مجله تان درست بیاید من بسیار اوقات از هجو فردوسی یادم می آید که در باره سلطان محمود غزنوی گفته بود:

اگر مادر شا بانو بودی مرا سیم زر تا بزانو بودی

اگر شاه را شاه بودی پدر مرا می نهادی به سر تاج زر

گمانم تو که تو نانوازاده ای بهای نیم نان به من داده ای

سوال : به نظر شما هنر و هنر مند چه رسالت اجتماعی دارند؟

جواب : عجب سوال خلص و مشکل ! بیبیند از زمانه های دور از دوره پیدایش انسان عشق و هنر پا به عرصه وجود گذاشت که ما و شما درین چند سطر نمی توانیم به این سادگی از هنر و رسالت آن حرف بزنیم با وجود این همه یک بخش مهم هنر که اجتماع ما ضرورت مبرم به آن دارد به شرح آن می پردازیم اولاً خدمت عرض شود اساس نهاد و بنیاد یک جامعه را تربیه ، تعلیم و هنر تشکیل میدهد همینکه ما و شما ، خورد و بزرگ میدانیم در تاریخ پنچهزار ساله و چندی در افغانستان شاهد چندین مبتکر و عالم و هنرمندانی ابتکارات ابو علی سینا ، البیرونی ، مولانا و باقی فرهنگیان ما تعقیب نشده، خوب از موضوع دور نمیرویم همینکه دولت انتقالی بوجود آمد من به این فکر افتادم که بعد از بیست و پنچ سال جنگ ما میتوانیم فرهنگ همزیستی را احیا کنیم، در حالیکه فکر کنید از یک فامیل نه چندان بزرگ آواره های پاکستان ایران اروپا امریکا شوروی سابق و غیره ممالک داریم جمع شده چنان انسانهای محیط مختلف و فرهنگهای مخالف واقعاً مشکلات زیادی را ببار میاورد که به نظر من برای برون رفت ازین مشکل برای کوتاه مدت به جز تکیه نمودن به هنر و هنرمند راه دیگری وجود ندارد.

سوال: کمی از خاطرات تان بما بگوئید؟

جواب : بلی ! خاطرات تلخ زیاد تر و شیرین کمتر، یکی از خاطرات شیرین و آموزنده را خدمت به عرض میرسانم در پشاور پاکستان بودم که یکی از ژورنالستان اناث جاپانی به مصاحبه آمدند، بعد از مصاحبه ترجمانش رو به من کرده گفتند ایشان میخواهند بدانند چند ساله هستی، گفتم برایش بگو پیر شده ام با شنیدن این جمله خندید گفتند من پیری و جوانیت را نپرسیده ام ، میخواهم بدانم چند ساله هستی خوب برایش گفتم 34 ساله ، باز خندید گفت چه میگویی پیرم من 32 ساله ام هنوز ازدواج نکرده ام، من بعد از دلایل فانع کننده که من پیرم اجازه گرفته سوال نمودم آیا شما تا حال احساس جوانی نکرده اید هیچوقت نیاز به محبت ذکور پیدا نکرده احساس تنهایی نمیکنید بسیار خندید گفتند در جاپان آنقدر کار و مصروفیت زیاد است که هیچوقت باقی نمی ماند کسی به فکر غریضه جنسی بیفتد خصوصاً برای طبقه جوان بعد از اندکی مکس گفت خوب من این دفعه جاپان بروم تصمیم میگیرم.

سوال : برای جوانان چیزی گفتنی دارید؟

جواب : چنانچه در جریان هستید بسیاری از جوانان وطن ما عقل شان از احساسات شان الهام میگیرند به این جهت است که طبقه اناث در بازار راخت نیستند من از جوانان میخواهم تا عقل شانرا بالای احساسات شان حاکم سازند تا یک اجتماع سالم اقتصادی ، فرهنگی انسانی عصر دیجتل به وجود آید.

تشکر از شما که با ما در مصاحبه حاضر شدید از خداوند بزرگ برای شما توفیقات مزید می طلبیم.

هفته نامه کلید صفحه 24 و 25

"دوستم نتوانست قالین مرا صنعت دستی معرفی کند"

"اولین اثرم بافتن تصویریست از حضرت ابراهیم خلیل الله (ع) در حال ذبح کردن پسرش، حضرت اسمعیل(ع) و حضرت جبرئیل(ع) که گوسفندی را برای ذبح به ایشان آورده است."

هنر قالین بافی در افغانستان سابقه خیلی ها درخشان و طولانی داشته و بیشتر این صنعت زاده دست مردمان صفحات شمال کشور بوده است. قالین افغانی از دیر زمانی بدینسو، یکی از اقلام مهم صادراتی کشور بوده مورد پسند اکثر غربی ها و اروپایی ها قرار گرفته است. همچنان نسبت به قالین های صنعت ماشینی از کیفیت، نوعیت و ارزش خوبی برخوردار است. در تاریخ افغانستان، بافتن تصویر در قالین مروج و معمول بوده، اما نه به شکلی که تصویر واقعی را ارائه کند. اکنون پای صحبتی محمد امین "نادم" جوان 36 ساله یی می نشینیم که در هنر قالین بافی خصوصاً بافتن تصویر در قالین دست والایی دارد و وقتی به البوم هنری اش نظر افگنده شود، کوچکترین تفاوتی بین مدل و تصویری که در قالین بفته شده بچشم نمی خورد. وی جوانیست متبسم ، متواضع و سخنان عامیانه اش را با ژست هنرمندانه یی ادا میکند.

تنها : از چه زمانی بدینسو به هنر قالین بافی رو آورده اید و مشوق شما در این کار کی بوده است ؟

نادم : وقتی در سال 1367 به پاکستان مهاجر شدم، به هیچ کسب و کمالی آشنایی نداشتم. من که بچه ننه و مکتب بودم، نمتوانستم دیگر کاری بکنم. روزی از روز ها سری زدم به یکی از کارخانه های قالین بافی و گفتم میخواهم شاگردی کنم. چون سن و سالم بالا تر بود ، آنها تصور کردن که مزاح میکنم. میخواستند برایم کارگاهی بدهند. من برای شان گفتم: من استاد کار نیستم و میخواهم از صفر شروع کنم. سرپرست کارخانه گفت : در اینصورت برای تو معاش نمیدهم.

من در جواب گفتم : آیا نان هم نمیدهید؟

سرپرست با خنده گفت : نان چاشتت را میدهم. من هم قبول کرده به شاگردی شروع کردم.

مشوق من اندیشه من بود. از سوی دیگر وقتی برادر بزرگم، تاسیس دوباره مکتبی را در غزنی روی دست گرفت مرا به این واداشت، تا مثل برادرم صاحب کمالی باشم تا به مردم و جامعه ام مصدر خدمت شوم.

تنها : از چه زمانی بکار بافتن تصویر در قالین آغاز کردید و کار چند اثری را توانسته اید موفقانه به پایان برسانید؟

نادم: در پاکستان به بافتن قالین های غیر تصویری بزرگ مصروف بودم. دو سال تعد وقتی بوطن عودت کردم و کارگاههای آموزشی را بکار انداختم، در دلم گشت که اینطور درست نیست که پای خود را جای پای دیگران بمانم. همان بود که به تحقیقات شروع کردم که چطور میتوانم تصویری را به شکل واقعی آن در قالی ببافم.

تا کنون اکثر کارهایم فرمایشات مردم بوده و آثار هنری که با خود دارم خیلی کم است.

موصوف علاوه کرد : مجموعاً آثاری را که تا کنون بافته ام، در حدود 100 تخته قالین کوچک بوده است. بافت تصویر در قالین خیلی ها میده کاری دارد و مشکل است. مثلاً بافتن یک اثر 55/40 سانتی یک ماه وقت را در بر میگیرد ولو اینکه کار را شاگرد بکند، باز هم احتیاج به رهنمایی دارد. شخصاً اگر بخواهم یک اثر 80/60 سانتی را ببافم دو ماه وقت را در بر میگیرد.

تنها : شما تصویر را روی چه اصلی به قالین نقش می بندید و آیا همه تصاویر شما تخیلی اند؟

نادم : در این کار از فرمول ریاضی کار میگیرم که به اصطلاح ساخته و پرداخته خود من است و به شاگردانم نیز می آموزم که مطابق به آن کار کنن.

در قسمت تخیلی بودن تصاویر باید بگویم که آنطور هم ادعای هنر نمی توانم. صرف یگان اثرم تصاویر تخیلی بوده است متباقی را از روی نمونه های فرمایشی کار میکنم.

تنها : آیا میشود فرمول خود را بیان نموده اضافه کنید که اولین و بهترین اثر شما چه بوده است؟

نادم : نمی توانم فورمولم را بزبان بگویم زیرا تفهیم آن به تشریح همزمان با عمل ضرورت دارد. یک آدم با استعداد حد اقل شش ماه تا یکسال را باید در فراگیری آن کوشش کند.

وی اضافه کرد : فورمول از جمله وسایل کار منست و اگر فورمول نباشد من هم نادم نیستم.

اولین اثرم بافتن تصویریست از حضرت ابراهیم خلیل الله در حال ذبح کردن پسرش حضرت اسمعیل(ع) و حضرت جبرئیل که گوسفندی را برای ذبح به ایشان آورده است. در قسمت بهترین اثرم، از زبان دوستان و علاقمندانم باید بگویم که آن یک سوژه صلح بوده است که یکی از آشنایانم آنر با خود به امریکا برد. آن اثر طوریست که در بین یک موزه کهنه عسکری گنجشک ها لانه کرده اند. طرح اثر از یک هنرمند اروپایی بوده و تاریخ هیروشیما در آن تمثیل گردیده است. من بخاطریکه توانسته باشم اثر کاغذی وی را قدامت بیشتر ببخشم، آنرا از قالین بافتم .

تنها : چه تعداد شاگردانی را در این عرصه تربیت کرده اید و هم اکنون مصروف بافتن چه نوع قالین هستید؟

نادم : در بافتن قالین های بزرگ بیشتر از یک هزار شاگرد را در ولسوالی های قره باغ و جغتو ولایت غزنی آموزش داده ام اما اکنون صرف کار بافت قالین های تصویری را پیش می برم و در این عرصه صرف 16 نفر شاگرد دارم که همه ایشان از طبقه اناث اند. دو پایه کارگاه در خیرخانه، دو پایه در قلعه فتح الله و دو پایه دیگر در قلعه نو دارم که در یکی از آنها تصویر شهید احمد شاه مسعود را می بافم و در دو پایه دیگر فرمایشات یکی از پناهنده گان سیاسی افغانی مقیم جاپان است.

تنها : خاطره خوب شما چیست؟

نادم: یکی از خاطرات خوب من اینست که دوستم نتوانست قالین مرا صنعت دستی معرفی بکند و این زمانی بود که یکی از آثارم در گالری CHA مقیم پاکستان به نمایش گذاشته شده بود و سیاح خارجی بعد از تماشای آن ، به هیچ وجه به اینکه قالین توسط دست بافته شده است باور نمکرد.

تنها : آیا در پهلوی اینکه قالین می بافید، کدام مصروفیت دیگری هم دارید؟

نادم : بلی به هنر تیاتر و تمثیل خیلی علاقمندم و به همین ارتباط اکنون با آقای برمک رئیس افغان فلم، محترم محسن مخملباف و سمیرا مخملباف همکاری دارم.

تنها : آیا در این عرصه هم تخصص دارید؟

نادم : نخیر، من درین رشته تحصیل نکرده ام. صرف اول باریکه آنجا مراجعه کردم، در سه شوتنگ از من امتحان گرفتند. یکی خواندن آهنگ ناشناس به شکل تقلیدی، دوم در نقش یک رهنمای معاملات و سوم یک صحنه تراژیدی بود که در آن خبر مرگ یک کاکایم را برای یکی از برادرزاده هایش از دیار هجرت آوردم و به راستی که تمام حاضرین استدیو جگر خون شده بودند، زیرا واقعاً گریه می کردم. خلاصه نهایت استقبال شدم.

تعاون

بیا بریم قالین ببافیم

لطفاً خود را معرفی نمائید.

با اظهار سپاس و احترام به تمام مجریان و گردانندگان مجله تعاون که ما را افتخار بخشیده ، دعوت به مصاحبه نمودند و تماس مر با خوانندگان این مجله که مردم ما هستند بر قرار نمودند. بنده محمد امین نادم ولد علی حسن متولد ولایت غزنی ولسوالی قره باغ دره قلیاقل.

قالین بافی را چه وقت و در کجا آموختید؟

من در خوش از آشوب نداشتم وقتی دیدم که آرامی و امنیت نیست، مجبور شدم که به کویته بروم. از آنجا در ماه جوزای 1367 عازم اسلام آباد شدم و به آموختن قالین بافی شروع کردم. بعد از هشت ماه تحمل مشقات زیاد به صفت استاد کار پذیرفته شدم.

با پیروزی حکومت اسلامی با شور و شعف فراوان به کابل باز گشتم. دو سالی را در کابل گذراندم و سختی های زیاد کشیدم و از این ناحیه به آن ناحیه با بایسکل و کراچی دستی کوچکشی و سرگردانی داشتیم. در سال 1373 دوباره به زادگاه خود قلیاقل رفتم و در آنجا به پیشنهاد دوستم آقای راسخ و برادر بزرگم محمد نبی چند دستگاه قالین بافی را فعال نمودم.

قالین بافی در اصل یک صنعت دستی است اما کار شما به هنر پهلو میزند عوامل این تصعید را بیان کنید.

درست است که قالین بافی در اصل یک صنعت است اما من کوشیده ام با استفاده از هنر نقاشی، میناتور وخطاطی این صنعت را از حالت یکنواختی بیرون کشیده و به آن جنبه هنری ببخشم و با کوشش های زیاد تا اندازه یی توانسته ام این دو را آشتی بدهم و میتوانم ادعا کنم که بعضی از قالینهایی که من کار کرده ام میتوانند با تابلوهای نقاشی و خطاطی پهلو زنند و کار هنری محسوب گردند و ترکیب و آمیزش رنگها، سایه روشنها، اناتومی و تخیل و غیره شگرد های هنری در آن رعایت شده است.

کمی هم در باره تحولات و تغیرات رنگ قالین صحبت کنید.

در قالین های قدیمی چون از رنگ های طریعی استفاده می کردند دوام آن زیاد بود، اما نفاست و ظرافت چندانی نداشت. اما در این اواخر ابتکاراتی به خرچ داده اند که در اثر آن قالین ها نرم و نازک و ملایم تر بافته میشوند که هم انتقال آن آسانتر است و هم نقش آن متنوع و رنگین تر شده و رضایت خریداران را بیشتر حاصل کرده است.

قراری که اطلاع داریم در قسمت بافت قالین نو آوری هایی نموده اید لطفاً در اینمورد کمی توضیح دهید.

وقتی در هزاره جات نفس راحتی از بابت امنیت نسبی کشیدم و برادرم محمد نبی موسس مکتب قلیاقل همراهم کمک اقتصادی نمود، هشت پایه کارگاه آموزشی را فعال نمودم و شروع به تحقیقات در پیرامون بافت و نقش آفرینی به روی قالین نمودم و برای اولین بار تصاویری را طرح و دیزاین کردم و بافتم که با آن جزئیات کار ساده یی نبود و دوستان از آن استقبال کردن و مرا تشویق نمودند. بعد ها یک تصویر هنری عمیق را که پیام آور صلح بود در قالین بافتم. پس از آن تصاویر زیادی را به فرمایش دوستان کار کرده ام.

اما در مورد نو آوری ها باید بگویم که در حصه بافت قالین از بابت تخنیکی و فزیکی تغییر چندانی صورت نگرفته و نو آوری هایم بیشتر در قسمت رنگ، اسکیچ ، سنجش سایز و تناسب و فارمول مربوط به آن است که تحقیقات و آزمایشهایم ادامه دارد و امیدوارم که روزی بتوانم نتییجه آنرا منتشر کنم.

آیا قالین بافی با رشته های مختلف هنر پیوند دارد؟

بلی با هنر نقاشی و طراحی و خطاطی پیوند محکمی دارد. اما به شکل مروج آن بیشتر صنعت است تا هنر. من کوشش میکنم تا با بافتن تصاویر، میناتورها و نقشها و کاربرد رنگهای مختلف و ترکیب آن قالینبافی را با هنر آشتی بدهم. البته من مدعی نیستم که تنها من از این شیوه استفاده کرده ام چون بافت میناتورها و خطوط اسلامی برروی قالین پیشینه درازی در تاریخ دارد. من کوشش میکنم تا با بافتن تصاویر، پرتریت ها با سایه روشنها و پردازها و جزئیات بیشتر که رشته جدیدی در قالین است فاصله قالینبافی را با هنر نزدیک و نزدیکتر سازم.

آیا به صفت یک صنعت کار ماهر و هنر مند از طرف مراجع مربوط یا موسسات خارجی با شما کمک هایی صورت گرفته است.

مراجع مربوط و موسسات خارجی به صنعت قالین بافی بیشتر از جنبه تجارتی آن مینگرند تا هنری آن و با این که کار من بیشتر هنری است تا تجارتی و احتیاج بیشتری به کمک این مراجع دارم تا کیفیت کارم بهتر شود اما با وجود مراجعات مکرر تا حال از طرف آنها توجهی صورت نگرفته و کمکی انجام نداده اند.

تصاویر کدام اشخاص را مایلید بر روی قالین ببافید؟

در اوضاع فعلی افغانستان و مردم آن بیشتر از بابت بی امنیتی و عدم موجودیت صلح رنج میبرند روی این اصل کوشش مینمایم تا تصاویر اشخاصی را که به حیث سمبولهای صلح و امنیت در کشور و جهان شناخته شده اند بیشتر کار نمایم. مثلاً تصمیم دارم تصاویر کسانی راکه جایزه صلح نوبل را گرفته اند ببافم.

لطفاً در زمینه مشکلات قالین بافان کمی توضیح دهید؟

محیط مهاجرت بالای تمام ساحات زندگی افغان های مهاجر تاثیراتی داشته است که صنعت قالین بافی نیز از این تاثیر برکنار نمانده است. مثلاً رطوبت فوق العاده هوا بالای قالین بافان که زمان درازی مجبورند دریک حالت باشند تاثیر منفی داشته و موجب مریضی های مختلف میگردد. گرد و خاک قالین هم مضر است. حرص و آز یک عده مالکان و استادان دستگاهها هم گهگاه فشار زیادی وارد میکند. جوانان قالینبافی که شب و روز در دستگاهها کار میکنند در مواقع بیکاری و رخصتی سرگرمی های سالم کمتر دارند. غذا و محیط شان کافی و پاکیزه نیست و از جانب دیگر رو آوردن یک عده زیاد به این صنعت و نبودن کدام اداره و انتظام خاص قالین بافان و اهل این صنعت اکثراً با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم میکند و ... با وجود تمام این ها صنعت قالین بافی رو به پیشرفت است و در این اواخر در بافت قالین بهبود زیادی رونما گردیده است که از جمله میتوان از بافت های نازک و نقشهای جدید که مروج شده اند یاد نمود.